Interaktywna Mapa Cmentarza
  • Efekty naszej pracy 2008 i 2009

 


Raport z przebiegu prac porządkowych i konserwatorskich  wykonanych  między 3- 13 sierpnia 2009 roku przy zespole nagrobków Ormian Polskich na cmentarzu w Kutach i na cmentarzach w Śniatynie i Horodence i  / Ukraina /.
               

Prace porządkowe i konserwatorskie prowadzone w obecnym sezonie na cmentarzach w Kutach i Śniatynie  trwały jedynie jedenaście  dni. Brało w nich udział  14 wolontariuszy Fundacji Ormiańskiej KZKO, 2 opiekunów oraz 10 osób towarzyszących i jeden konserwator zabytków.  W ciągu 11 dni wykonano dokumentację fotograficzną nagrobków, oczyszczono większość zadokumentowanych obiektów i wykonano prace konserwatorskie /w ograniczonym zakresie/  przy wybranych dziesięciu obiektach. Jednocześnie uczestnicy wyjazdu przeprowadzili lustrację cmentarzy polskich w Wyżnicy, Waszkowcach, Milijowie i Horodence.


Ogólny opis stanu zachowania nagrobków ormiańskich na cmentarzu w Kutach.


Zidentyfikowano 66 nagrobków Ormian polskich. Większość obiektów wykonano z żółtego lub czerwonego piaskowca. Niektóre nagrobki piaskowcowe posiadają elementy dekoracyjne wykute w wapieniu i marmurowe płyty inskrypcyjne. Inne nagrobki wykonano z  czarnego granitu, białego marmuru grubokrystalicznego, wapienia i betonu lub żeliwa. Płyty nagrobkowe wykonane są z piaskowca, betonu lub lastryko. Najstarsze obiekty, umiejscowione w pobliżu kaplicy cmentarnej, pochodzą z lat siedemdziesiątych XIX wieku. Nagrobki mają zróżnicowane formy architektoniczne i prezentują odmienne wartości estetyczne i artystyczne. Najbardziej okazałe i interesujące plastycznie są sygnowane i pochodzą z warsztatów kamieniarskich Stanisławowa i Czerniowiec. Bardzo interesująca pod względem artystycznym, jest grupa nagrobków wykonanych z piaskowca w formie krucyfiksu z płytą i umieszczoną na płycie lub krzyżu czaszką ze skrzyżowanymi piszczelami. Ich ludowa, nieco prowincjonalna i zarazem piękna forma sugeruje pochodzenie z miejscowych warsztatów kamieniarskich. Wszystkie opisywane nagrobki są w większym lub mniejszym stopniu zniszczone i prezentują obecnie zły stan zachowania. Większość z nich, przed podjęciem prac porządkowych, była zarośnięta samosiejkami drzew i krzewów, a ich powierzchnie pokrywała gruba warstwą luźnych nawarstwień ziemi, humusu oraz mchów i porostów. Nagrobki piaskowcowe w formie stellii lub arkady na cokole, sygnowane, pokryto wtórną, łuszczącą się warstwą żółtej farby elewacyjnej. Elementy metalowe, w większości żeliwne, np.: krzyże, ogrodzenia pól grobowych lub barierki były przerdzewiałe, pokryte grubą warstwą korozji, posiadały liczne ubytki formy. Większość nagrobków piaskowcowych w formie krzyża miała zupełnie niewidoczne, zasypane grubą warstwą ziemi i kamieni, i porośnięte chwastami i mchem, płyty grobowe. Część nagrobków straciła stabilność, podważona rozrastającymi się korzeniami drzew, odchyliła się od pionu lub upadła na ziemię. Część płyt grobowych piaskowcowych i betonowych uległa uszkodzeniu, pękła, rozwarstwiła się lub została rozbita na kilka fragmentów. Niektóre marmurowe płyty inskrypcyjne zamontowane w korpusie nagrobków zostały rozbite lub wymontowane. Zniszczone lub wyrwane są także zdjęcia na porcelankach lub metalowe krzyże i inne wykute w kamieniu elementy dekoracyjne umieszczane na nagrobkach. Większość elementów wykonanych z piaskowca i z wapienia ma zerodowaną lub zdezintegrowaną powierzchnię. Kompletnie zniszczone są płyty inskrypcyjne wykonane z alabastru. Część inskrypcji nagrobnych wykutych w piaskowcu jest nieczytelna. Niektóre nagrobki zapadły się w ziemię. Większość nagrobków posiada liczne ubytki formy, a część z nich nieumiejętnie wykonane cementowe uzupełnienia powierzchni i reperacje. Alejki i ścieżki między polami grobowymi są w większości zasypane ziemią i kamieniami, zarośnięte gęstą roślinnością, chwastami i krzakami.

 

Założenia programu prac porządkowych i konserwatorskich:


1. Wykonanie dokumentacji fotograficznej przed rozpoczęciem prac porządkowych.

2. Złożenie kart identyfikacyjnych obiektów.

3. Usunięcie chwastów, samosiejek drzew i krzewów porastających pola grobowe.   

4. Odkopanie i odsłonięcie spod warstwy ziemi, kamieni i trawy, płyt grobowych.

5. Oczyszczenie mechaniczne, przy pomocy pędzli, szczotek, szpachelek, noży, skalpeli nagrobków z porastających je mchów, porostów i zalegających luźnych nawarstwień ziemi, liści itp.

6. Umycie nagrobków wodą z dodatkiem detergentu i środka zwalczającego glony i mchy.

7. Wykonanie niezbędnych napraw powierzchni nagrobków, klejenia rozbitych i pękniętych elementów kamiennych.     

8. Oczyszczenie mechaniczne elementów metalowych i żeliwnych z nawarstwień rdzy i innych produktów korozji.

9. Zabezpieczenie elementów metalowych i żeliwnych farbą antykorozyjną.

10. Wykonanie impregnacji wzmacniającej i hydrofobizacjnej wybranych obiektów.

11. Wykonanie dezynfekcji powierzchni nagrobków.

12. Wykonanie dokumentacji fotograficznej obiektów po zakończeniu prac.

 

Opis przebiegu prac porządkowych i konserwatorskich wykonanych na cmentarzu w Kutach .


Prace na cmentarzu w Kutach rozpoczęto od identyfikacji i dokumentacji fotograficznej nagrobków. Wykonano dokumentacje 66 nagrobków w stanie przed rozpoczęciem prac konserwatorskich. Każdemu z odnalezionych nagrobków złożono kartę identyfikacyjną obiektu. Zidentyfikowano 86 nagrobki imiennych. Następnie przystąpiono do prac porządkowych, wycięto, wyrwano lub wykopano samosiejki drzew i krzewów porastające pola grobowe i przestrzenie między nimi. Usunięto całkowicie lub częściowo korzenie drzew, które wyrosły w spoinach między płytami grobowymi i podstawami cokołów. Korzenie wrośnięte głęboko pod płyty i cokoły nagrobków mogą być usunięte jedynie po demontażu elementów kamiennych. Usunięto ziemię i kamienie z powierzchni całkowicie zasypanych i niewidocznych płyt nagrobnych i wykonano niewielką niwelację terenu wokół nagrobków. Oczyszczono metodami mechanicznymi przy pomocy szczotek, szpachelek, noży szewskich i skalpeli powierzchnie 74 nagrobków z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści i warstw mchów i porostów. 5% roztworem PCMC w etanolu lub 10 % roztworem wodnym środka do usuwania glonów i mchów i dezynfekcji powierzchni kamiennych / Millerud / zdezynfekowano całą powierzchnię lub cokoły  nagrobków. Wykonano impregnację wzmacniającą najbardziej zdezintegrowanych fragmentów lub całej powierzchni wszystkich nagrobków stosując  impregnat krzemoorganiczny /Sarsil W / Silikony Polskie - Nowa Sarzyna /. Wykonano hydrofobizację powierzchni jednego nagrobka preparatem Piaskowiec - PRO /Primacol/.Po zakończeniu prac porządkowych i konserwatorskich wykonano dokumentację fotograficzną.


Dodatkowym pracom konserwatorskim poddano 10 nagrobków

 

I Grobowiec Anny, Stefanii i Zofii Bogdanowicz oraz Pitruni Donigiewicz


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek drucianych, papieru ściernego i chemiczne przy pomocy zmywaczy do powłok olejnych i rozpuszczalników,  powierzchni metalowej płyty inskrypcyjnej i pomalowanie jej  farbą antykorozyjną.

4) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.

5) Odtworzenie napisu na płycie

 

 

 

 

II Grobowiec Jakóba i Julii Antoniewicz


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek drucianych, papieru ściernego, powierzchni metalowego ogrodzenia i pomalowanie go farba antykorozyjną..

4) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.



    

III Nagrobek Michała  Donigiewicza


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek całej  powierzchni kamiennej podstawy nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek drucianych, papieru ściernego i chemiczne przy pomocy zmywaczy do powłok olejnych i rozpuszczalników  powierzchni metalowej krucyfiksu i płyty inskrypcyjnej, pomalowanie ich farbą antykorozyjną dwoma kolorami

4) Spryskanie podstawy  nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.

 

 


IV Grobowiec Zofii i Stefanii Gregorowicz oraz Emilii Gregorowicz


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek  i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Umycie i sklejenie na żywicę epoksydowa i bolec nierdzewny wapiennego krzyża

4) Obsadzenie wapiennego krzyża

5) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.


V Nagrobek Bogdana Romaszkana


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek  i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Uzupełnienie ubytków podmurówki, wmurowanie luźnych cegieł na zaprawę cementowo-wapienną z piachem i otynkowanie całej powierzchni podmurówki tynkiem cementowo – wapiennym.

4) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.


 

 

 

 


VI Nagrobek Leopoldyny Mikolaszowej 


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Umycie i sklejenie na żywicę epoksydowa i bolec nierdzewny wapiennego krzyża.

4) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek drucianych, papieru ściernego, powierzchni metalowego ogrodzenia i pomalowanie go farbą antykorozyjną

5) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.

 

 

VII Nagrobek Jakuba  Ciołka


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek całej  powierzchni nagrobka z porastających ją mchów i porostów.

3) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą a  pola grobowego roztworem  herbicydu.



VIII  Nagrobek Piotra Mojzesowicza i 2 anonimowe prawdopodobnie również rodziny Mojzesowiczów


1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie pnączy i innych  roślin porastających pola grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek całej  powierzchni nagrobków z grubej darni porastających je  mchów i porostów.

3) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą  a  pola grobowego roztworem  herbicydu.

4) Odmalowanie tablicy inskrypcyjnej


IX 2 nagrobki Katarzyny  Bohosiewiczowej i Teodora Bohosiewicza

 

1) Wykarczowanie krzaków, usunięcie wszelkich roślin porastających pole grobowe.

2) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy łopatek, skalpeli i szczotek  powierzchni nagrobków z porastających ją mchów i porostów.

3) Oczyszczenie mechaniczne przy pomocy szczotek drucianych, papieru ściernego, powierzchni metalowego ogrodzenia i pomalowanie go farbą antykorozyjną..

4) Spryskanie nagrobka substancją mchobójczą


X wiele anonimowych będących w trakcie identyfikacji

 

Raport opracowała Marta Axentowicz- Bohosiewicz przy konsultacji konserwatora zabytków Joanny Lis




Raport z przebiegu prac porządkowych i konserwatorskich  wykonanych  między 5 - 14 sierpnia 2008 roku przy zespole nagrobków Ormian Polskich na cmentarzu w Kutach i na cmentarzu w Baniłowie.

    
Prace porządkowe i konserwatorskie prowadzone w obecnym sezonie na cmentarzach w Kutach i Bniłowie  trwały jedynie osiem dni. Brało w nich udział  17 wolontariuszy Fundacji Ormiańskiej KZKO, 5 opiekunów oraz 11 osób towarzyszących i jeden konserwator zabytków. W ciągu ośmiu dni wykonano dokumentację fotograficzną nagrobków, oczyszczono większość zadokumentowanych obiektów i wykonano prace konserwatorskie /w ograniczonym zakresie/  przy wybranych dziesięciu obiektach.

Ogólny opis stanu zachowania nagrobków ormiańskich na cmentarzu w Kutach.

    Zidentyfikowano 86 nagrobków Ormian polskich. Większość obiektów wykonano z żółtego lub czerwonego piaskowca. Niektóre nagrobki piaskowcowe posiadają elementy dekoracyjne wykute w wapieniu i marmurowe płyty inskrypcyjne. Inne nagrobki wykonano z  czarnego granitu, białego marmuru grubokrystalicznego, wapienia i betonu lub żeliwa. Płyty nagrobkowe wykonane są z piaskowca, betonu lub lastryko. Najstarsze obiekty, umiejscowione w pobliżu kaplicy cmentarnej, pochodzą z lat siedemdziesiątych XIX wieku. Nagrobki mają zróżnicowane formy architektoniczne i prezentują odmienne wartości estetyczne i artystyczne. Najbardziej okazałe i interesujące plastycznie są sygnowane i pochodzą z warsztatów kamieniarskich Stanisławowa i Czerniowców. Bardzo interesująca pod względem artystycznym, jest grupa nagrobków wykonanych z piaskowca w formie krucyfiksu z płytą i umieszczoną na płycie lub krzyżu czaszką ze skrzyżowanymi piszczelami. Ich ludowa, nieco prowincjonalna i zarazem piękna forma sugeruje pochodzenie z miejscowych warsztatów kamieniarskich. Wszystkie opisywane nagrobki są w większym lub mniejszym stopniu zniszczone i prezentują obecnie zły stan zachowania. Większość z nich, przed podjęciem prac porządkowych, była zarośnięta samosiejkami drzew i krzewów, a ich powierzchnie pokrywała gruba warstwą luźnych nawarstwień ziemi, humusu oraz mchów i porostów. Nagrobki piaskowcowe w formie stellii lub arkady na cokole, sygnowane, pokryto wtórną, łuszczącą się warstwą żółtej farby elewacyjnej. Elementy metalowe, w większości żeliwne, np.: krzyże, ogrodzenia pól grobowych lub barierki były przerdzewiałe, pokryte grubą warstwą korozji, posiadały liczne ubytki formy. Większość nagrobków piaskowcowych w formie krzyża miała zupełnie niewidoczne, zasypane grubą warstwą ziemi i kamieni, i porośnięte chwastami i mchem, płyty grobowe. Część nagrobków straciła stabilność, podważona rozrastającymi się korzeniami drzew, odchyliła się od pionu lub upadła na ziemię. Część płyt grobowych piaskowcowych i betonowych uległa uszkodzeniu, pękła, rozwarstwiła się lub została rozbita na kilka fragmentów. Niektóre marmurowe płyty inskrypcyjne zamontowane w korpusie nagrobków zostały rozbite lub wymontowane. Zniszczone lub wyrwane są także zdjęcia na porcelankach lub metalowe krzyże i inne wykute w kamieniu elementy dekoracyjne umieszczane na nagrobkach. Większość elementów wykonanych z piaskowca i z wapienia ma zerodowaną lub zdezintegrowaną powierzchnię. Kompletnie zniszczone są płyty inskrypcyjne wykonane z alabastru. Część inskrypcji nagrobnych wykutych w piaskowcu jest nieczytelna. Niektóre nagrobki zapadły się w ziemię. Rzeźby przedstawiające postać Anioła i krzyż z grobu nr 88 / nieoznaczony na planie inwentaryzacyjnym /pod wpływem uderzenia łamiącego się drzewa, zostały rozbite na cztery fragmenty. Większość nagrobków posiada liczne ubytki formy, a część z nich nieumiejętnie wykonane cementowe uzupełnienia powierzchni i reperacje. Betonowy nagrobek w formie arkady na cokole nr 86 posiada duży ubytek prawej strony gzymsu wieńczącego stellę .Alejki i ścieżki między polami grobowymi są w większości zasypane ziemią i kamieniami,zarośnięte gęstą roślinnością,chwastami i krzakami.

    
Założenia programu prac porządkowych i konserwatorskich:

1. Wykonanie dokumentacji fotograficznej przed rozpoczęciem prac porządkowych.
2. Złożenie kart identyfikacyjnych obiektów.
3. Usunięcie chwastów, samosiejek drzew i krzewów porastających pola grobowe.   
4. Odkopanie i odsłonięcie spod warstwy ziemi, kamieni i trawy, płyt grobowych.
5. Oczyszczenie mechaniczne, przy pomocy pędzli , szczotek, szpachelek, noży, skalpeli    nagrobków z porastających je mchów, porostów i zalegających luźnych nawarstwień ziemi , liści itp.
6. Umycie nagrobków wodą z dodatkiem detergentu i środka zwalczającego glony i mchy.
7. Wykonanie niezbędnych napraw powierzchni nagrobków, klejenia rozbitych i pękniętych elementów kamiennych.     
8. Oczyszczenie mechaniczne elementów metalowych i żeliwnych z nawarstwień rdzy i innych produktów korozji.
9. Zabezpieczenie elementów metalowych i żeliwnych farbą antykorozyjną.
10. Wykonanie impregnacji wzmacniającej i hydrofobizacjnej wybranych obiektów.
11. Wykonanie dezynfekcji powierzchni nagrobków .
12. Wykonanie dokumentacji fotograficznej obiektów po zakończeniu prac.
         
Opis przebiegu prac porządkowych i konserwatorskich wykonanych na cmentarzu w Kutach .

    Prace na cmentarzu w Kutach rozpoczęto od identyfikacji i dokumentacji fotograficznej nagrobków. Wykonano dokumentacje 86 nagrobków w stanie przed rozpoczęciem prac konserwatorskich. Każdemu z odnalezionych nagrobków złożono kartę identyfikacyjną obiektu. Zidentyfikowano 53 nagrobki imienne, 21 nagrobków anonimowych w tym: 4 mogiły, 4 płyty nagrobne z obeliskiem, 32 płyty nagrobne z cokołem i krzyżem, 10 płyt nagrobnych ze stellą, 5 płyt nagrobnych z arkadą, 16 cokołów, postumentów lub kopców z krzyżem lub krucyfiksem, 2 płyty nagrobne z rzeźbą, 2 płyty nagrobne z krzyżem i 1 grobowiec. Następnie przystąpiono do prac porządkowych, wycięto, wyrwano lub wykopano samosiejki drzew i krzewów porastające pola grobowe i przestrzenie między nimi. Usunięto całkowicie lub częściowo korzenie drzew, które wyrosły w spoinach między płytami grobowymi i podstawami cokołów. Korzenie wrośnięte głęboko pod płyty i cokoły nagrobków mogą być usunięte jedynie po demontażu elementów kamiennych. Usunięto ziemię i kamienie z powierzchni całkowicie zasypanych i niewidocznych płyt nagrobnych i wykonano niewielką niwelację terenu wokół nagrobków. Oczyszczono metodami mechanicznymi przy pomocy szczotek, szpachelek, noży szewskich i skalpeli powierzchnie 74 nagrobków z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści i warstw mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu/Ludwik/ spłukano czystą wodą pod ciśnieniem 11 nagrobków. 5% roztworem PCMC w etanolu lub 10 % roztworem wodnym środka do usuwania glonów i mchów i dezynfekcji powierzchni kamiennych / Millerud / zdezynfekowano całą powierzchnię lub cokoły 38 nagrobków. Wykonano impregnację wzmacniającą najbardziej zdezintegrowanych fragmentów lub całej powierzchni 16 nagrobków stosując  impregnat krzemoorganiczny /Sarsil W / Silikony Polskie - Nowa Sarzyna /.Wykonano hydrofobizację powierzchni jednego nagrobka preparatem Piaskowiec - PRO /Primacol/.Po zakończeniu prac porządkowych i konserwatorskich wykonano dokumentację fotograficzną 72 nagrobków.


Dodatkowym pracom konserwatorskim poddano 10 nagrobków.


Wstępne zbiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 1 - nagrobek ks. Samuela  Manugiewicza.
Oczyszczono powierzchnię płyty lastrykowej z warstw mchów i porostów, metodami mechanicznymi przy pomocy szczotek, noży i kamieni szlifierskich. Usunięto grube, szeroko zatarte, cementowe wypełnienia poprzecznych pęknięć płyty. Usunięto cementowe uzupełnienia przednich narożników podstawy obelisku. Przy pomocy szlifierki kubłowej i kamieni szlifierskich zeszlifowano na mokro przypowierzchniową, zerodowaną warstewkę powierzchni lastrykowej płyty. Zdemontowano stalową płytę inskrypcyjną i krzyż.
Po umyciu nagrobka wodą z 2% dodatkiem detergentu/Ludwik/ spłukano go czystą wodą pod ciśnieniem. Następnie wykonano uzupełnienia ubytków powierzchni płyty i podstawy z lastryko. Założono kity z zaprawy na bazie białego cementu, piasku z niewielkim dodatkiem  szarego cementu i Primalu E330/cement biały1cz.,cement szary 0,25cz.;piasek3cz.+1%Primal E330/. Uzupełniono ubytki fug założonych między elementami obelisku w/w zaprawą i zunifikowano je kolorystycznie czarnym pigmentem na spoiwie akrylowym /Primal AC33/. Po oczyszczeniu pastą polerska, przykręcono krzyż stalowy bolcami rozporowymi na pierwotnym miejscu. Do powierzchni obelisku przyklejono na bolce nierdzewne i żywicę epoksydową / UHU/ nową marmurową płytę inskrypcyjną. Uzupełniono ubytki warstwy malarskiej na powierzchni liter inskrypcji obelisku / Goldfinger +spoiwo akrylowe 7% Paraloid B72 w toluenie /. Powierzchnię płyty lastrykowej zaimpregnowano preparatem hydrofobowym Piaskowiec-PRO / Primacol/.

   

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 2 – nagrobek ks. Jana Smagowicza
     
Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp.. Usunięto warstwy mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go wodą pod ciśnieniem. Wklejono na zaprawę cementową /piasek 3cz.,szary cement 1cz. / prawy przedni narożnik podmurówki, w której osadzone jest ogrodzenie grobu. Usunięto szeroko zatarte cementowe wypełnienia poprzecznych pęknięć płyty i wypełniono je zaprawa na bazie białego cementu. Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp. .Usunięto warstwy mchów i porostów . Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go czystą wodą pod ciśnieniem. W lewy narożnik cokołu wklejono odspojone cegły i zatarto ich powierzchnię tynkiem / skład zaprawy j.w./. Uzupełniono także ubytki powierzchni krawędzi medalionu



Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 6 – nagrobek Grzegorza Jakubowicza

Obiekt oczyszczono z lużnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp..Usunięto warstwy mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go wodą pod ciśnieniem. W zwieńczenie nagrobka wklejono, na żywice epoksydowa /Epidian 5 /, odnaleziony krzyż wapienny. Zdezynfekowano powierzchnię płyty grobowej i dolne partie cokołu.

 

   

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane  przy nagrobku nr 3 – nagrobek anonimowy

Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp. .Usunięto warstwy mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go wodą pod ciśnieniem. Usunięto stare zdezintegrowane, cementowe uzupełnienia opaski okalającej pole grobowe. Wypełniono ubytki opaski zaprawa na bazie białego cementu, piasku z niewielkim dodatkiem szarego cementu i Primalu E330/cement biały1cz.,cement szary 0,25cz.;piasek3cz.+1%Primal E330/. Zdezynfekowano powierzchnię płyty grobowej i dolne partie cokołu.

 

Zbiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 35- nagrobek Marceli Donigiewicz

Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp.. Przy pomocy pędzli, szczotek, noża szewskiego, skalpeli usunięto warstwy mchów, porostów i pozostałości grubych przemalowań z powierzchni wapiennej płyty. Całą powierzchnię nagrobka zdezynfekowano. Wapienna płytę zimpregnowano preparatem krzemoorganicznym Sarsil W / Silikony Polskie – Nowa Sarzyna /.

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 37 – nagrobek anonimowy

 Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp.. Usunięto warstwy mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go wodą. Z powierzchni żeliwnego krzyża usunięto przy użyciu metalowych szczotek i papieru ściernego, grube warstwy produktów korozji. Oczyszczoną z pyłu powierzchnie krzyża pomalowana farbą podkładową a po jej wyschnięciu farbą antykorozyjną. Cokół nagrobka zdezynfekowano.

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 39 –nagrobek Anny z Łukasiewiczów Torosiewiczowej

Obiekt oczyszczono z lużnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp..Usunięto warstwy mchów i porostów. Umyto wodą z 2% dodatkiem detergentu / Ludwik / i 10 % dodatkiem środka czyszczącego do nagrobków / Millerud /i zmyto go wodą. Z powierzchni żeliwnego krzyża usunięto przy użyciu metalowych szczotek i papieru ściernego, grube warstwy produktów korozji. Oczyszczoną z pyłu powierzchnie krzyża pomalowana farbą podkładową a po jej wyschnięciu farbą antykorozyjną. Cokół nagrobka zdezynfekowano.

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 46 – nagrobek Anny Marii i Grzegorza Dawidowiczów.

Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp.. Usunięto warstwy mchów i porostów. Z powierzchni żeliwnego ogrodzenia grobu usunięto przy użyciu metalowych szczotek i papieru ściernego grube warstwy produktów korozji. Oczyszczoną z pyłu metalową powierzchnię pomalowana farbą podkładową a po jej wyschnięciu farbą antykorozyjną. Kamienne elementy nagrobka zdezynfekowano.

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 47 – nagrobek anonimowy

Obiekt oczyszczono z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści itp.. Usunięto warstwy mchów i porostów. Sklejono z 4 kawałków, na zaprawę cementową, na bazie białego cementu, piasku z niewielkim dodatkiem szarego cementu i Primalu E330/cement biały1cz.,cement szary 0,25cz.;piasek3cz.+1%Primal E330/ rozbitą płytę grobową. Cały nagrobek zaimpregnowano preparatem krzemoorganicznym Sarsil W / Silikony Polskie – Nowa Sarzyna /. Zdezynfekowano powierzchnię nagrobka.

 

Zabiegi konserwatorskie wykonane przy nagrobku nr 88 – nagrobek anonimowy.

Rozbitą, przez upadające drzewo na cztery fragmenty, rzeźbę Anioła i krzyż przewieziono na teren plebani w Kutach. Oczyszczono powierzchnię fragmentów obu obiektów z luźno zalegających nawarstwień ziemi, humusu itp.. Po podwieszeniu na prowizorycznym trójnogu, sklejono figurę Anioła na żywicę epoksydową Epidian 5 i bolce nierdzewne. Oba obiekty pozostały na terenie parafii.

Pełen opis zabiegów wykonanych przy poszczególnych nagrobkach, i zalecenia kontynuacji prac dla każdego z nich, zawierają Karty inwentaryzacyjne nagrobków dołączone do raportu.

Ogólny opis stanu zachowania nagrobków na cmentarzu w Baniłowie.
 

Na cmentarzu w Baniłowie zidentyfikowano 23 nagrobki. Najstarszy nagrobek pochodzi z lat 70-tych XIX wieku. Większość wykonana jest z piaskowca i wapienia, ma formę cokołu na podstawie z rzeźbą i płytą, lub cokołu na podstawie z krzyżem i płytą / 10 nagrobków /.Dwa inne wykonane są z granitu i maja formę obelisku z płytą, jeden obelisku z krzyżem i płytą. Trzy nagrobki piaskowcowe maja tylko cokoły i płyty, a jeden cokół, podstawę i płytę. Jeden nagrobek ma marmurowa tabliczkę inskrypcyjną zamontowana na żelaznym krzyżu i cementową płytę. Jeden, prawdopodobnie wapienny nagrobek, ma formę kamiennego kopca pierwotnie zwieńczonego krzyżem. Krzyż został zdjęty i obecnie leży na ziemi w odległości ok. 3 metrów od nagrobka. Na cmentarzu znajduje się także jeden otynkowany, murowany grobowiec i jeden piaskowcowy nagrobek w kształcie arkady na cokole pierwotnie zwieńczony krzyżem. Wapienny krzyż uległ rozbiciu na kilka fragmentów i obecnie leży na ziemi. Większość płyt inskrypcyjnych, pierwotnie zamontowanych w niszach cokołów, została uszkodzona lub zdemontowana. Jedna z rzeźb wieńcząca nagrobek stoi na ziemi oparta o cokół. Większość metalowych ogrodzeń pól grobowych jest uszkodzona i niekompletna, pokryta warstwa rdzy. Nagrobki dekorowane figurami Matki Boskiej i Jezusa straciły swoja stabilność. Są podważone grubymi korzeniami drzew, które wyrosły w szczelinach płyt i podstaw cokołów. Większość z figur i cokoły,  na których one stoją odchyliły się od pionu i są niebezpiecznie przechylone. Wszystkie opisywane nagrobki są w większym lub mniejszym stopniu zniszczone i prezentują obecnie bardzo zły stan zachowania  Większość  z nich, przed podjęciem prac porządkowych, była bardzo mocno  zarośnięta samosiejkami drzew i krzewów a ich powierzchnie pokrywała gruba warstwą luźnych nawarstwień ziemi, humusu oraz mchów i porostów. Wokół nagrobków znajdowały się liczne ślady destrukcyjnych działań wandali i uczestników libacji alkoholowych, które odbywały się na terenie cmentarza. Cmentarz nie jest ogrodzony i nie jest obecnie użytkowany. Znaczne  oddalenie cmentarza od centrum wsi, sprzyja wszelkim destrukcyjnym działaniom na jego terenie.  Łatwy dostęp, brak bezpośredniej opieki…

Opis przebiegu prac porządkowych wykonanych na cmentarzu w Baniłowie.


Prace na cmentarzu w Baniłowie, które trwały tylko jeden dzień, rozpoczęto  od identyfikacji i dokumentacji fotograficznej nagrobków. Wykonano dokumentację 21 nagrobków w stanie przed rozpoczęciem prac porządkowych. Każdemu z odnalezionych nagrobków złożono kartę identyfikacyjną obiektu. Zidentyfikowano 13 nagrobków imiennych i 10 nagrobków anonimowych w tym: 3 płyty nagrobne z obeliskiem, w tym 1 z krzyżem, 5 płyt nagrobnych z cokołem i krzyżem,5 płyt nagrobnych z cokołem i figurą, 3 cokoły na podstawie z płytą,3 cokoły z płytą, 1 arkadę na cokole z rozbitym krzyżem, 1 murowany grobowiec, 1 płytę z metalowym krzyżem i marmurową tabliczką inskrypcyjną. Następnie przystąpiono do prac porządkowych. Wycięto, wyrwano lub wykopano samosiejki drzew i krzewów porastające pola grobowe i przestrzenie między nimi. Usunięto całkowicie lub częściowo korzenie drzew, które wyrosły w spoinach między płytami grobowymi i podstawami cokołów. Korzenie wrośnięte głęboko pod płyty i cokoły nagrobków mogą być usunięte jedynie po demontażu elementów kamiennych. Oczyszczono metodami mechanicznymi przy pomocy szczotek, szpachelek, noży szewskich i skalpeli powierzchnie  nagrobków z luźnych nawarstwień ziemi, humusu, liści i warstw mchów i porostów, 5% roztworem PCMC w etanolu lub 10 % roztworem wodnym środka do usuwania glonów i mchów i dezynfekcji powierzchni kamiennych / Millerud / zdezynfekowano całą powierzchnię 6 nagrobków. Po zakończeniu prac porządkowych i wykonano dokumentację fotograficzną nagrobków.

 



Proponowany program prac na następny sezon


     Prace porządkowe i konserwatorskie na cmentarzu w Baniłowie powinny być kontynuowane w następnych sezonach. Należy dokończyć inwentaryzację cmentarza, kontynuować prace porządkowe przy pozostałych nagrobkach, oraz uzupełnić dokumentację fotograficzną. Wykonać w większym zakresie prace porządkowe i rozpocząć prace konserwatorskie. Zniwelować teren wokół nagrobków, odkopać płyty nagrobne i cokoły zasypane ziemią i kamieniami. Zdemontować elementy nagrobków, poprawić podmurówki i ich posadowienie. Podnieść i postawić w prawidłowej pozycji obiekty przewrócone i zrzucone na ziemię. Poprawić lub wykonać na nowo wyprawę tynkarską na ścianach grobowca nrB18. Uzupełnić ubytki metalowych ogrodzeń pól grobowych. Wykonać pełną konserwację wszystkich nagrobków w/g indywidualnie opracowanych programu konserwatorskiego. Najpilniejszym i niezbędnym zadaniem do wykonania jest zabezpieczenie przestrzeni cmentarza ogrodzeniem. Najprostszym rozwiązaniem byłoby złożenia siatki drucianej na słupkach bez podmurówki

 

 

  • 1.jpg
  • 10.jpg
  • 12.08.2008.JPG
  • 2.jpg
  • 3.jpg
  • 4.jpg
  • 5.jpg
  • 6.jpg
  • 7.jpg
  • 8.jpg
  • 9.jpg
  • sierpie-2008.JPG
  • sierpien-2008.JPG
sponsorzy i partnerzy: